In het kort: klitten uit manen en staart verwijderen doe je nooit met kracht, maar met een glijlaagje en van onderaf. Was de staart eerst als hij echt vies is, breng daarna conditioner en detangler aan, en werk pluk voor pluk van de punten naar de aanzet. Zo houd je de lengte die je paard in jaren heeft opgebouwd.

Je haalt je paard na een week regen en wind van het land, en de staart is één grote knoop. Modder in de punten, een dreadlock halverwege, en manen die aan elkaar plakken. De verleiding is groot om de borstel te pakken en er stevig doorheen te gaan. Doe dat niet. Klitten uit manen en staart verwijderen zonder haarbreuk is vooral een kwestie van volgorde en geduld, niet van kracht. In deze blog lees je waarom klitten ontstaan, wat er precies misgaat als je hard borstelt, en hoe je in vijf stappen een vastzittende staart weer glad krijgt. Plus wat je in de herfst en winter doet om te voorkomen dat het opnieuw gebeurt.

Waarom klitten en dreadlocks ontstaan

Manen en staart zijn geen gewone vacht. De vacht wisselt twee keer per jaar, maar manen- en staarthaar blijft jaren zitten en groeit tergend langzaam. Volgens een overzicht in Vet Times, een vakblad voor dierenartsen, groeien manen en staart met 17 tot 25 millimeter per maand, en duurt een volledige groeicyclus twee tot drie jaar. Reken maar even mee. Breek je vijf centimeter af, dan ben je twee tot drie maanden bezig voor dat terug is. Verlies je een echte pluk lengte, dan kijk je tegen een jaar aan.

Klitten ontstaan doordat losse haren blijven haken achter haren die nog vastzitten. Alles wat wrijving of statische lading geeft, versnelt dat proces:

• Wind en regen, waardoor het haar de hele dag door elkaar gewreven wordt
• Modder, klei en zand die tussen de haren opdrogen en als schuurpapier werken
• Zweet dat indroogt en het haar stroef maakt
• Dekens en halsstukken die tegen de manen schuren en statische lading opwekken
• Invlechten dat te lang blijft zitten, waardoor uitgevallen haar niet weg kan
• Een lange staart die over de bodem of langs het hek sleept

Een dreadlock is de eindfase daarvan. Uitgevallen haren kunnen nergens heen, draaien zich om de haren die nog vastzitten, en vilten samen tot een harde streng. Hoe langer je wacht, hoe steviger die wordt.

Waarom je nooit hard door een klit borstelt

Als je met kracht door een klit gaat, gebeurt er een van twee dingen. Het haar breekt halverwege af, of het wordt met wortel en al uit de haarzak getrokken. Breuk zie je een paar maanden later terug als een staart die aan de onderkant dun uitloopt en vol korte pluizen zit. Uitgetrokken haar is nog vervelender, want dat komt pas terug als de haarzak zelf een nieuwe cyclus start.

De vijand is dus niet de klit, maar de wrijving. In laboratoriumonderzoek naar haarverzorging wordt de werking van een product letterlijk gemeten aan de daling van de kamkracht ten opzichte van onbehandeld haar, schrijft Cosmetics & Toiletries over deze testmethode. Producten die het haar glad maken verlagen die kracht duidelijk. Vertaald naar de stal betekent dat maar één ding: eerst smeren, dan pas kammen. Nooit andersom.

Ook je gereedschap doet ertoe. Werk in deze volgorde:

• Begin altijd met je vingers, die voelen waar een klit begint en waar hij loslaat
• Gebruik daarna een grove kam of een borstel met ruime, afgeronde pinnen
• Laat een fijne kam en een rijkam links liggen, die trekken meer haar mee dan ze losmaken

Klitten uit manen en staart verwijderen in vijf stappen

Trek er de eerste keer rustig een half uur voor uit. Dat lijkt lang, maar het is eenmalig. Als je het goed doet, kost onderhoud daarna een paar minuten per week.

1. Haal er met je handen uit wat los zit. Stro, klissen, takjes en opgedroogde modderkorsten. Werk van beneden naar boven en trek niet aan strengen die vastzitten.
2. Was de staart als hij echt vies is. Zand en klei tussen de haren maken elke kambeweging schurend. Gebruik een milde shampoo als de Rosewater Shampoo, spoel goed uit en laat geen zeepresten achter, want die maken het haar juist weer stroef.
3. Breng conditioner aan over de lengte. Werk de Rosewater Conditioner door de punten en de klitten, niet alleen over de bovenkant. Laat hem even intrekken voor je uitspoelt.
4. Breng de detangler aan waar de klitten zitten. Een kleine hoeveelheid Detangler & Shine op nat of droog haar is genoeg. Masseer het met je vingers de klit in en geef het even de tijd. De formule bevat onder meer dimethicone, panthenol en gehydrolyseerde zijde, en het zijn precies die ingrediënten die de haren langs elkaar laten glijden in plaats van langs elkaar schuren.
5. Werk van onder naar boven, pluk voor pluk. Neem een kleine bundel haar in je hand, houd hem boven de klit vast zodat je niet aan de haarzak trekt, en kam alleen de onderste centimeters. Is dat stuk glad, dan schuif je iets omhoog. Splits een dikke staart in twee of drie delen, dan houd je overzicht.

Blijf je ergens haken, stop dan met kammen en doe er meer product op. Kracht is nooit het antwoord.

Vervilte staart of dreadlocks herstellen zonder knippen

Een echt vervilte staart krijg je zelden in één sessie los, en dat hoeft ook niet. Verdeel het over twee of drie momenten in een week. Zo werk je een dreadlock uit elkaar:

• Zet de streng royaal in de detangler, tot hij van binnen doorweekt is
• Pluk hem met je vingers vanaf de punt in dunnere strengen uit elkaar, zonder te trekken
• Werk elk dunner geworden stukje af met de kam voor je verder omhoog gaat
• Kom je niet verder, laat het product dan een uur zitten en probeer het daarna opnieuw

Naar de schaar grijpen is bijna nooit nodig, en het kost je lengte die je maandenlang niet terugkrijgt. Wat je ook niet doet: met een tondeuse in de knoop gaan of de streng er in één ruk uittrekken.

Zit de vervilting vlak tegen de huid en zie je dat de huid daaronder rood of schilferig is, of reageert je paard gevoelig als je hem aanraakt, laat er dan eerst je dierenarts naar kijken voor je verder gaat.

Klitten voorkomen in de herfst en winter

Voorkomen is minder werk dan herstellen, en het scheelt je paard een hoop haar. Vanaf het natte seizoen werkt deze routine goed:

• Borstel de staart niet dagelijks. Elke keer dat je erdoorheen gaat, kost het wat haar. Eens per week grondig is genoeg, en tussendoor haal je met je vingers eruit wat los zit
• Houd het haar glad in plaats van het steeds uit te kammen. Een dun laagje detangler over manen en staart voorkomt dat modder en zand zich vastzetten
• Laat een natte staart eerst drogen voor je hem borstelt en trek er nooit doorheen als hij nog kletsnat en zwaar is
• Vlecht in als je paard veel buiten staat, maar haal de vlecht er na een paar dagen weer uit
• Kijk kritisch naar dekens en halsstukken, want juist bij de schoft en de manenkam ontstaat wrijving
• Breng geen detangler aan op plekken waar het zadel, de singel of je benen contact maken, want daar wil je grip houden

Wil je de rest van de vacht meenemen, dan geeft de Super Bodyshine glans over het hele paard en maakt hij de vacht glad na het poetsen.

Veelgestelde vragen

Hoe krijg ik dreadlocks uit de manen zonder te knippen?

Zet de streng royaal in een detangler en laat het product goed intrekken. Pluk de dreadlock daarna vanaf de punt met je vingers in steeds dunnere strengen uit elkaar en kam elk losgekomen stuk af. Verdeel dit over twee of drie sessies. Knippen is bijna nooit nodig.

Moet ik de staart nat of droog ontklitten?

Allebei kan, zolang er maar een verzorgend product op zit. Een kletsnatte staart is zwaar en breekt makkelijker, dus laat hem eerst uitlekken. Op droog haar werkt een detangler direct en zie je meteen waar je bent. Kam nooit door haar dat helemaal droog en onbehandeld is.

Hoe vaak mag ik manen en staart wassen?

Was alleen als het nodig is, bijvoorbeeld bij ingedroogde modder, zweet of vlekken. Voor de meeste paarden is eens per maand tot eens per paar weken genoeg. Te vaak wassen zonder conditioner maakt het haar droog en stroef, en juist dat geeft weer nieuwe klitten.

Werkt een detangler ook preventief?

Ja. Een dun laagje over manen en staart maakt de haren glad, waardoor modder en zand zich minder goed vastzetten en losse haren minder snel blijven haken. Daardoor hoef je minder vaak te kammen, en elke kambeurt die je overslaat scheelt haar.

Hoe lang duurt het voor afgebroken haar weer aangegroeid is?

Manen en staart groeien ongeveer 17 tot 25 millimeter per maand. Vijf centimeter afgebroken haar is dus twee tot drie maanden groeien, en een flinke pluk lengte kost al snel een jaar. Dat is precies de reden om nooit met kracht door een klit te gaan.

Tot slot

Een klitvrije staart is geen kwestie van harder borstelen, maar van de juiste volgorde: eerst schoon, dan glad, dan pas de kam, en altijd van onder naar boven. Houd je dat aan, dan behoud je de lengte waar je paard jaren over heeft gedaan.

Wil je zien wat een goede detangler doet met een staart die vastzit? Bekijk de Detangler & Shine, verkrijgbaar in een kleine try-out en in grote flacons voor op stal.

Aanbevolen producten

• Detangler & Shine — maakt de haren glad zodat klitten loslaten zonder dat je hoeft te trekken. Het product waar deze hele werkwijze op leunt.
• Rosewater Shampoo — voor als er zand of ingedroogde modder in de staart zit. Schoon haar kamt zichtbaar makkelijker.
• Rosewater Conditioner — houdt de lengte soepel na het wassen en voorkomt dat droog haar opnieuw gaat klitten.