In het kort: een volle staart en sterke manen zijn het resultaat van een vaste routine, niet van één grote poetsbeurt. Poets dagelijks, was alleen als het nodig is, gebruik altijd conditioner na de shampoo en houd het haar glad in plaats van het steeds uit te kammen. Hieronder staat de complete routine, per dag, per week en per maand.

Je poetst je paard trouw, maar toch ziet de staart er dunner uit dan vorig jaar en breken de manen bij de schoft. Dat is frustrerend, en het zit bijna nooit in hoe veel je doet. Het zit in de volgorde, de frequentie en het soort verzorging dat je geeft. Manen en staart verzorgen vraagt iets anders dan de rest van de vacht, simpelweg omdat dit haar er jaren over doet om te groeien en je het dus niet kunt vervangen. In deze gids lees je de routine die je het hele jaar volhoudt, hoe vaak je echt mag wassen, hoe je breuk voorkomt, waarom conditioner geen luxe is en hoe je een vacht krijgt die van binnenuit glanst.

Waarom manen en staart andere verzorging vragen dan de vacht

De vacht van je paard is tijdelijk. Volgens een overzicht in Vet Times, een vakblad voor dierenartsen, wisselt de seizoensvacht twee keer per jaar, terwijl manen- en staarthaar permanent blijft zitten en een volledige groeicyclus van twee tot drie jaar heeft. Dat haar groeit met 17 tot 25 millimeter per maand, afhankelijk van het ras.

Dat verschil verklaart alles wat verderop in deze gids staat. Een plek in de vacht die je kaal poetst, groeit binnen een seizoen weer dicht. Een pluk staarthaar die afbreekt, is er over een half jaar nog niet. Verzorging van langhaar gaat daarom niet over schoonmaken, maar over behouden: elk haar dat je heel houdt, is er volgend jaar nog.

De basisroutine: dagelijks, wekelijks en maandelijks

Je hoeft niet elke dag alles te doen. Verdeel het zo:

Dagelijks

Poetsen is het belangrijkste wat je doet, en niet alleen om het vuil. Een stevige rubberen rondborstel verdeelt de natuurlijke huidoliën door de vacht, en juist die oliën geven glans, schrijft Mad Barn in zijn overzicht over vachtglans. Dat artikel adviseert ruim de tijd te nemen, richting een half uur per dag voor het hele lichaam.

Voor manen en staart houd je het dagelijks heel licht:

• Haal met je vingers eruit wat los zit, stro, zand, een klit in de maak
• Pak de staart niet elke dag met de borstel, dat kost meer haar dan het oplevert
• Spoel zweet na het rijden af, zeker in de staartwortel en onder de manen

Wekelijks

Eén keer per week neem je manen en staart echt onder handen. Werk van onder naar boven, pluk voor pluk, en zet er eerst een glijlaagje op. Zit er meer in dan een paar losse knopen, dan vind je de volledige werkwijze in onze blog over klitten uit manen en staart verwijderen.

Maandelijks

Eens per maand, of wanneer het nodig is, geef je een complete behandeling: wassen, conditioner, en daarna een laagje verzorging om het haar glad te houden tot de volgende keer. Dit is ook het moment om de punten te controleren op breuk en de staartwortel na te kijken op schurende plekken.

Hoe vaak mag je een paard wassen?

Minder vaak dan de meeste mensen denken. Een volledige wasbeurt is geen onderdeel van de weekroutine, maar iets wat je doet als het echt nodig is: ingedroogde modder, zweet, vlekken of de voorbereiding op een wedstrijd. Voor de meeste paarden komt dat neer op eens per maand tot eens per paar weken.

De reden is simpel. Vaak wassen met shampoo haalt de natuurlijke oliën uit de vacht en droogt de huid uit, aldus hetzelfde overzicht van Mad Barn. Een droge, stroeve vacht geeft meer wrijving, en meer wrijving betekent meer klitten en meer breuk. Je wast dus niet alleen voor de schone vacht, je wast ook tegen iets in.

Houd je daarom aan deze punten:

• Gebruik een milde shampoo die voor paarden gemaakt is, zoals de Rosewater Shampoo
• Spoel grondig uit, want zeepresten maken het haar juist stroef
• Gebruik na elke wasbeurt conditioner, zodat je teruggeeft wat de shampoo heeft meegenomen
• Spoel zweet gewoon af met water, daar heb je geen shampoo voor nodig

Haarbreuk voorkomen: de vijf grootste oorzaken

Breuk zie je zelden op het moment dat het gebeurt. Je ziet het maanden later als een staart die onderaan dun uitloopt. Dit zijn de vijf oorzaken die je zelf in de hand hebt:

1. Droog kammen. Een kam door droog, onbehandeld haar is de snelste manier om lengte te verliezen. Altijd eerst een glijlaagje, dan de kam.
2. Te vaak borstelen. Elke keer dat je door de staart gaat, verlies je haar. Dagelijks borstelen is geen zorgvuldigheid, het is slijtage.
3. Verkeerd gereedschap. Fijne kammen en rijkammen trekken meer haar mee dan ze losmaken. Gebruik je vingers en daarna een grove kam of een borstel met ruime, afgeronde pinnen.
4. Dekens en halsstukken. Bij de schoft en langs de manenkam ontstaat continu wrijving. Controleer de pasvorm en kijk regelmatig onder de deken.
5. Vlechten die te lang blijven zitten. Invlechten beschermt, maar alleen kort. Blijft een vlecht weken zitten, dan trekt hij aan de haarzak en kan uitgevallen haar niet weg.

Waarom conditioner het verschil maakt

Conditioner voelt als een extraatje, maar het is het onderdeel dat je haar heel houdt. In onderzoek naar haarverzorging wordt de werking van een product letterlijk gemeten aan de daling van de kamkracht ten opzichte van onbehandeld haar, beschrijft Cosmetics & Toiletries over deze testmethode. Minder kracht nodig om door het haar te komen betekent letterlijk minder haar dat breekt.

Praktisch werkt het zo. Na de shampoo breng je de Rosewater Conditioner over de hele lengte aan, met nadruk op de punten, en laat je hem even intrekken voor je uitspoelt. Tussen de wasbeurten houd je het haar glad met een leave-in product als de Detangler & Shine. Dat laatste is geen cosmetische stap: haar dat glad blijft, vangt minder zand en modder, klit minder snel, en hoeft dus minder vaak gekamd te worden.

Een glanzende vacht: van binnenuit en van buitenaf

Glans komt in de eerste plaats van de huid zelf. Een glanzende vacht is het resultaat van de natuurlijke oliën die de huid aanmaakt, en die glans is dus voor een groot deel een afspiegeling van hoe het paard er van binnen aan toe is, schrijft Mad Barn. Voeding, gezondheid en rust doen daar meer voor dan welk flesje ook. Twijfel je of het rantsoen klopt, overleg dan met je dierenarts of voeradviseur.

Van buitenaf kun je er wel bij helpen:

• Poets dagelijks en gebruik de rondborstel om de oliën te verdelen
• Sluit af met lange streken met een zachte borstel of een doek, dat legt de vacht plat en geeft meteen meer diepte
• Was niet te vaak, zodat de oliën blijven zitten
• Gebruik een finishing spray als de Super Bodyshine om de vacht af te werken

Nog een eerlijke waarschuwing die je zelden leest: gebruik een glansspray als afwerking, niet als dagelijkse laag. Blijf je laag op laag aanbrengen, dan wordt het laagje te zwaar en kan het juist breuk veroorzaken, waarschuwt hetzelfde artikel. Eén keer goed werkt beter dan elke dag een beetje.

Showklaar maken: de dagen ervoor

Een wedstrijd begint niet op de ochtend zelf. Met deze indeling kom je zonder stress de ring in:

• Drie dagen ervoor: was manen en staart grondig, met shampoo en conditioner, en ontklit rustig en volledig. Zo heeft de vacht tijd om de natuurlijke oliën terug te vormen
• Twee dagen ervoor: vlecht in of bind de staart losjes op als je paard buiten staat, zodat je je werk niet kwijt bent
• De dag ervoor: check de punten, haal de vlechten eruit en breng een laagje leave-in aan
• Op de dag: poetsen, vlechten en pas aan het eind de finishing spray, en niet op de plekken waar zadel, singel of je benen contact maken

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet ik de manen en staart van mijn paard borstelen?

Eén keer per week grondig is voor de meeste paarden genoeg, en tussendoor haal je met je vingers eruit wat los zit. Dagelijks borstelen klinkt zorgvuldig, maar elke kambeurt kost haar. Borstel nooit door droog, onbehandeld haar en breng eerst een verzorgend product aan.

Hoe vaak mag ik mijn paard wassen?

Alleen als het nodig is, in de praktijk ongeveer eens per maand tot eens per paar weken. Vaker wassen met shampoo haalt de natuurlijke oliën uit de vacht en droogt de huid uit, wat juist meer klitten en breuk geeft. Zweet kun je gewoon met water afspoelen.

Hoe laat ik de manen van mijn paard langer worden?

Door minder haar te verliezen, niet door sneller te laten groeien. Manen groeien met 17 tot 25 millimeter per maand en dat tempo kun je niet opvoeren. Wat je wel kunt: breuk voorkomen door minder te kammen, altijd een glijlaagje te gebruiken en wrijving van dekens te beperken.

Is conditioner echt nodig na het wassen?

Ja. Shampoo neemt vuil mee, maar ook een deel van de natuurlijke oliën. Conditioner geeft dat terug en maakt het haar glad, zodat je minder kracht nodig hebt om erdoor te komen. Dat is precies het verschil tussen een staart die heel blijft en een staart die uitdunt.

Maakt een glansspray de vacht vet?

Niet als je hem goed gebruikt, dus als afwerking op een schone, droge vacht en in een dunne laag. Ga je dagelijks laag op laag spuiten, dan wordt het te zwaar en kan het breuk veroorzaken. Sla hem over op plekken waar zadel, singel of benen contact maken.

Tot slot

Manen en staart verzorgen is geen kwestie van meer doen, maar van het juiste doen op het juiste moment: dagelijks licht, wekelijks grondig, maandelijks compleet, en wassen alleen als het echt nodig is. Houd je dat een jaar aan, dan zie je het verschil niet in een week maar wel in de lengte die er volgend seizoen nog zit.

Wil je de routine makkelijker maken? Bekijk de Rosewater Shampoo, de Rosewater Conditioner, de Detangler & Shine en de Super Bodyshine.

Aanbevolen producten

• Rosewater Shampoo: milde reiniging voor als wassen echt nodig is, zonder de vacht uit te drogen.
• Rosewater Conditioner: geeft na het wassen terug wat de shampoo meeneemt en houdt de lengte soepel.
• Detangler & Shine: houdt manen en staart tussen de wasbeurten glad, zodat je minder hoeft te kammen.
• Super Bodyshine: afwerking voor de vacht, in een dunne laag en niet dagelijks.